Nasilje u porodici: pravna zaštita

Šta se smatra nasiljem u porodici

Prema Porodičnom zakonu, nasilje u porodici je ponašanje kojim jedan član porodice ugrožava telesni integritet, duševno zdravlje ili spokojstvo drugog člana porodice. Zakon posebno navodi nanošenje ili pokušaj nanošenja telesne povrede, izazivanje straha pretnjom ubistva ili povređivanja, prisiljavanje na seksualni odnos, ograničavanje slobode kretanja ili komuniciranja sa trećim licima, kao i vređanje i svako drugo drsko, bezobzirno i zlonamerno ponašanje. Zakon o sprečavanju nasilja u porodici obuhvata fizičko, seksualno, psihičko i ekonomsko nasilje.

Ko se smatra članom porodice

Zakon štiti supružnike i bivše supružnike, vanbračne partnere i bivše partnere, decu, roditelje i druge krvne, tazbinske i adoptivne srodnike, lica koja vezuje hraniteljstvo, lica koja žive ili su živela u istom domaćinstvu, kao i lica koja su u emotivnoj ili seksualnoj vezi ili imaju zajedničko dete, čak i ako nikada nisu živela u istom domaćinstvu.

Prijava nasilja

Svako ko zna za nasilje u porodici ili za neposrednu opasnost od njega dužan je da to bez odlaganja prijavi policiji ili javnom tužiocu. Državni organi i ustanove moraju neodložno da prijave svako saznanje, a centri za socijalni rad dužni su da u redovnom radu prepoznaju nasilje ili opasnost od njega.

Hitne mere policije

Kada nadležan policijski službenik proceni da postoji neposredna opasnost od nasilja, može naređenjem izreći privremeno udaljenje učinioca iz stana i privremenu zabranu kontaktiranja i prilaženja žrtvi. Hitna mera traje 48 časova od uručenja naređenja. Javni tužilac, ako oceni da opasnost postoji, u roku od 24 časa od uručenja naređenja predlaže sudu produženje mere, a sud odlučuje bez ročišta u roku od 24 časa od prijema predloga. Sud može hitnu meru produžiti za još 30 dana.

Mere zaštite po Porodičnom zakonu

Sud može da odredi jednu ili više mera: nalog za iseljenje iz porodičnog stana ili kuće i nalog za useljenje u porodični stan ili kuću (u oba slučaja bez obzira na pravo svojine odnosno zakupa), zabranu približavanja na određenoj udaljenosti, zabranu pristupa prostoru oko mesta stanovanja ili rada i zabranu daljeg uznemiravanja. Mera može trajati najviše godinu dana, a može se produžavati dok ne prestanu razlozi zbog kojih je određena. Postupak se pokreće tužbom, a tužbu za određivanje ili produženje mere mogu podneti član porodice prema kome je nasilje izvršeno, njegov zakonski zastupnik, javni tužilac i organ starateljstva. Postupak je naročito hitan: prvo ročište zakazuje se u roku od osam dana od prijema tužbe, a žalba ne zadržava izvršenje presude.

Krivična odgovornost i naknada štete

Nasilje u porodici je krivično delo iz člana 194 Krivičnog zakonika, a gonjenje preduzima javni tužilac. Osnovni oblik je kažnjiv zatvorom od tri meseca do tri godine, a za teže oblike, na primer upotrebu oružja, tešku povredu, delo prema maloletnom licu ili smrt člana porodice, predviđene su strože kazne. Krivično delo čini i ko prekrši meru zaštite od nasilja u porodici koju je odredio sud. Žrtva ima pravo i na naknadu štete koju je pretrpela.

Pravna pomoć

Žrtva nasilja u porodici ima pravo na besplatnu pravnu pomoć prema posebnom zakonu. Advokat može da pomogne u pripremi prijave, tužbe za određivanje mere zaštite i u zastupanju pred sudom.

Šta je korisno sačuvati

• medicinsku dokumentaciju i fotografije povreda
• poruke, e-poštu i snimke koji se odnose na pretnje ili uznemiravanje
• podatke o prijavama policiji i drugim organima
• imena mogućih svedoka

Česta pitanja

Povezane oblasti prava